Nếu đám trẻ có tên nào ồn ào quá, làm rối lúc Trương tiên sinh dạy học, ông ta liền lấy thước gỗ ra đánh thẳng tay. Có vài tên nghịch ngợm bị đánh đến nỗi lòng bàn tay phồng rộp, đau tới phát khóc, nên không ai dám gây sự trước mặt Trương tiên sinh.
Thế nên, ngay khi có người nhắc sắp đến giờ học, cả đám bọn họ lập tức im bặt, nhanh chóng chạy về chỗ ngồi, mở sách ra, giả bộ chăm chú đọc sách.
Nhưng đợi mãi một khắc, vẫn không thấy người đâu, vài tên bắt đầu ló đầu nhìn ra ngoài cửa sổ, số khác thì bắt đầu rì rầm nói chuyện...
Thẩm Giang Lâm cúi đầu lật sách, hứng thú dâng trào mà đọc “Đại Học*”. Lâu lắm rồi hắn chưa đυ.ng đến kinh điển Nho gia này, nay đọc lại, tâm cảnh đã khác xưa, lại cảm thấy có thêm phần thi vị.
* Đại Học (大学): Một trong Tứ Thư của Nho giáo, đặt nền móng cho việc tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ.
Thẩm Giang Lâm chống cằm đọc sách, bỗng nhiên cảm giác tiếng ồn ào bên tai tĩnh lặng lại. Hắn ngẩng đầu lên nhìn, liền thấy một người chừng hai mươi, vận một thân nho phục bông, đầu đội khăn vuông, từ ngoài đi vào.
Một thân khí lạnh ùa vào học đường, áo bông cũng đã cũ, nhưng vẫn chẳng thể che giấu được khí độ bất phàm, dáng vẻ đĩnh đạc, dung mạo sáng sủa hiên ngang.
Nhưng hiển nhiên người này không phải là Trương tiên sinh.
“Chư vị, Trương tiên sinh thân thể ốm bệnh, ta được mời đến dạy thay cho ông ấy vài ngày.”
Người vừa đến tự giới thiệu ngắn gọn, hắn họ Mạnh, mọi người có thể gọi hắn ta là Mạnh tiên sinh. Hắn ta vốn xuất thân tú tài, từng chuyên giảng dạy trẻ vừa khai mông*.
* Khai mông (开蒙): chỉ việc trẻ em bắt đầu học chữ, vỡ lòng với Tam Tự Kinh, Thiên Tự Văn...
Đám học trò phía dưới vừa nghe chỉ là tiên sinh dạy thay mấy hôm, lại còn là tiên sinh trẻ tuổi, lập tức nảy sinh tâm tư nghịch ngợm, đưa mắt ra hiệu cho nhau, thái độ càng thêm không nghiêm túc.
Mạnh Chiêu làm như không thấy, chỉ lặng lẽ tiếp tục giảng bài theo tiến độ Trương tiên sinh đã dặn.
Đám học trò này vừa mới học xong “Tam Bách Thiên*”, quá trình này đã đào thải không ít người. Những ai chỉ học để biết chữ sơ sài, hoặc tuổi đã lớn phải ra ngoài làm việc, đều đã rời khỏi học đường. Còn sót lại là những đứa trẻ được kỳ vọng hoặc có chút thiên tư.
* Tam Bách Thiên (三百千): là nói tắt cho ba bộ sách vỡ lòng trong Nho học: Tam Tự Kinh, Bách Gia Tính, Thiên Tự Văn. Đây là giai đoạn học cơ bản trước khi vào học Tứ Thư.
Trương tiên sinh trước khi nghỉ đã dặn Mạnh Chiêu bắt đầu giảng “Tứ Thư*”.
* Tứ Thư (四书): bốn sách kinh điển của Nho giáo: Đại Học, Trung Dung, Luận Ngữ, Mạnh Tử – là nền tảng để tiến đến học Ngũ Kinh.
Trong Tứ Thư, đầu tiên phải học “Đại Học”, nên Mạnh Chiêu liền dẫn cả học trò đọc theo.
Tiếng đọc lanh lảnh khắp học đường, nhưng có rất nhiều người mắt đã díp lại, lờ đờ buồn ngủ. “Đại Học” toàn thiên có 1747 chữ, phần lớn là những câu như:
“Đại học chi đạo, tại minh minh đức…”
“Vật hữu bản mạt, sự hữu chung thủy. Tri sở tiên hậu, tắc cận đạo hỹ.”
“Cố hiếu nhi tri kỳ ác, ác nhi tri kỳ mỹ giả, thiên hạ tiên hỹ.”
Ngôn từ trúc trắc, lý lẽ thâm sâu, thật không dễ tiếp thu với đám trẻ còn chưa hết hiếu động.
Đối với những học trò vừa mới vỡ lòng, những câu chữ trong sách ấy quả thực quá đỗi viển vông. Nhiều tên chăm chăm nhìn vào sách mà đọc, nhưng đọc chưa được mấy dòng đã bắt đầu ngáp ngắn ngáp dài, mắt đỏ hoe vì buồn ngủ, len lén cúi đầu, lấy tay áo lau đi nước mắt mới thấy đỡ hơn phần nào.
Trong lòng Mạnh Chiêu cũng tự biết, đem Tứ Thư ra giảng cho đám trẻ thế này, quả thực có phần gượng ép. Đúng lý ra phải có thêm một lớp chuyển tiếp, ít ra cũng nên giảng thêm mấy bộ sách khai trí như “Thiên Gia Thi*” hay “Minh Tâm Bảo Giám*”.
* Thiên Gia Thi (千家诗): Tuyển tập thơ cổ dễ hiểu, thường dùng để giáo dục đạo đức.
* Minh Tâm Bảo Giám (明心宝鉴): Sách giáo huấn, chứa đầy các lời dạy sâu sắc về nhân cách và tu dưỡng.
Nhưng khi được giao phó nội dung dạy học, Trương tiên sinh lại gạt hẳn những sách ấy sang một bên. Trong mắt ông ta, chỉ cần qua được giai đoạn học vỡ lòng, nhận mặt chữ, thì kế tiếp chính là con đường học tập chính đạo: học Tứ Thư Ngũ Kinh, bước lên con đường Nho học.
Còn những sách như “Minh Tâm Bảo Giám” đều bị ông xem là “tà môn ngoại đạo”, không nên tiếp xúc nhiều, kẻo làm lệch tâm tính đám trẻ.
Mạnh Chiêu đã nhận lời ủy thác, tất phải làm tròn trách nhiệm, nên đành tuân theo lời dặn của Trương tiên sinh mà dạy học.
Thật ra Thẩm Giang Lâm lại cảm thấy có chút thú vị.
Ở hiện đại, hắn vốn đã quen đọc sách cổ. Những lúc nhàn rỗi thường nghiên cứu thi họa, tìm hiểu một số tư tưởng cổ nhân. “Đại Học” đối với hắn không phải là điều mới mẻ, nhưng ngày trước hắn đọc không phải để học thuộc thi cử, mà là để nghiền ngẫm ý nghĩa sâu xa trong đó.