Vào đầu hạ, khi tháng Năm mới chớm, dân làng thôn Thanh Hà vội vã cấy nốt đám mạ cuối cùng. Ai nấy mồ hôi nhễ nhại, các ông già bà cả không ngại nắng nóng cũng xắn tay ra đồng. Các cô, các thím quấn khăn kín đầu, không ngừng dùng chiếc khăn mặt ướt đẫm mồ hôi treo trên cổ để lau mặt.
Thôn Thanh Hà thuộc Đội sản xuất số Một, Đại đội số Một, Kỳ Hạ, Công xã Hồng Sơn, còn được gọi là Đội sản xuất Thanh Hà.
Gần đến giữa trưa, ai nấy vẫn cắm đầu làm việc, cố hoàn thành phần trách nhiệm của mình để kịp về nhà ăn bữa cơm nóng. Có người đã xong việc thì nghỉ tạm một chút, mấy bác gái tụm lại một chỗ, rôm rả chuyện trò.
Gần đây, thôn Thanh Hà liên tiếp xảy ra chuyện. Trước tiên là con gái đội trưởng- Giang Tú Tú vốn thích thanh niên trí thức tên Hà Ngạn, sau khi bị sốt một trận do ngã xuống nước, lại chuyển sang thích một thanh niên trí thức khác, chính là Bùi Hành Chi.
Hà Ngạn tất nhiên không vui, trong mấy ngày về nhà liền nghi ngờ Bùi Hành Chi giành Giang Tú Tú với mình, thế là hai người xông vào đánh nhau.
Chuyện to đến mức đội trưởng và bí thư chi bộ thôn đều phải đứng ra nói chuyện với hai người, kết quả thế nào không ai rõ, chỉ biết cả hai tạm thời không sao.
Nhưng sự việc chưa dừng ở đó, Giang Tú Tú suốt ngày quấn lấy Bùi Hành Chi, còn Hà Ngạn lại đeo bám Giang Tú Tú.
Câu chuyện này nhanh chóng lan truyền, trở thành chủ đề chính trong bữa ăn của mọi nhà trong thôn.
Vài ngày trước, trong thôn có một suất xét tuyển Đại học Công Nông Binh, tiến hành bỏ phiếu. Kết quả là Bùi Hành Chi nhận được nhiều phiếu nhất, còn Hà Ngạn thì không lọt nổi vào top ba: “Mọi người đoán xem cuối cùng thế nào?”
Đám đông nhao nhao: “Sao rồi? Đừng giấu, nói mau đi!”
Người đang nói là thím Lưu. bà ta nổi tiếng trong thôn vì hay tò mò. Chồng bà ta là phó đội trưởng đội sản xuất, tuy không có thực quyền nhưng vẫn được mời họp những việc như chọn sinh viên.
Tối hôm qua mới có tin tức, thím Lưu là người đầu tiên biết: “Hề hề, cuối cùng suất sinh viên đó lại thuộc về Hà Ngạn.”
Mọi người: “Cái gì? Sao lại thế được? Sao lại là tên thanh niên trí thức đó? Rõ ràng không nằm trong top ba.”
Thấy nhiều người hưởng ứng, thím Lưu hớn hở ngồi xuống bờ ruộng, phấn khích vỗ tay: “Nói thật ra thì chuyện này là thế này.” Bà ta dần hạ giọng.
Đám đông: “Ai da, thím Lưu, mau nói đi! Đừng lấp lửng nữa, còn không nói là tôi về nhà ăn cơm đây, đói chết bây giờ!”
Đám đông: “Phải đó, đừng trêu chọc tụi tôi!”
Ai cũng biết tính thím Lưu, nên cứ cố tình kích để bà ta tiết lộ: “Được rồi, được rồi, nhưng tôi chỉ kể cho các người nghe thôi đó, đừng đi rêu rao lung tung.”
Đám đông: “Yên tâm đi, tụi tôi không nói đâu!”
Được cam đoan, thím Lưu bắt đầu nói: “Tôi nghe nói là do con gái đội trưởng là Giang Tú Tú, vì không muốn Bùi Hành Chi rời khỏi thôn nên đi cầu xin cha mình là đội trưởng để giữ anh ta lại. Thế là suất sinh viên mới chuyển sang người khác. Người được chọn là ai thì tôi không rõ, chỉ biết danh sách từ công xã gửi về ghi tên Hà Ngạn.”
Đám đông: “Trời đất, Giang Tú Tú sao có thể làm vậy được? Chẳng phải là hại người sao?”
Đám đông: “Đúng vậy, nghe nói từ sau lần sốt đó, cô ta như biến thành người khác. Không chịu làm gì, cả ngày chỉ biết chạy theo đàn ông. Bây giờ thì ai còn dám lấy cô ta nữa, giống như cô ngốc nhà bí thư chi bộ ấy.”