Bùi Cẩn ngồi lặng lẽ nơi bàn học cũ kỹ, ánh đèn vàng mờ hắt xuống những trang sách đã ngả màu. Cậu cúi đầu, đôi mắt chăm chú dõi theo từng dòng chữ, ghi chú cẩn thận bên lề. Đồng hồ treo tường khẽ kêu tích tắc, báo hiệu đã hơn mười một giờ đêm, nhưng cậu vẫn chưa dừng lại.
Ở tuổi mười tám, cái tuổi người ta mơ mộng, hẹn hò, tung tăng bên bạn bè, thì Bùi Cẩn chỉ có một thế giới nhỏ: sách vở, công việc làm thêm, và bà ngoại già nua.
Căn nhà nơi cậu sống chỉ vỏn vẹn hai phòng nhỏ, mái tôn đã cũ, mỗi lần mưa lại dột lộp độp. Cha mẹ cậu ly hôn từ khi cậu còn bé, bỏ mặc cậu cho bà ngoại nuôi nấng. Bà đã già, lưng còng, chân yếu, mấy năm nay chỉ quanh quẩn trong nhà, đôi khi còn phải đi khám bệnh vì ho không dứt. Mọi chi phí sinh hoạt đều dồn lên vai Bùi Cẩn, cậu vừa học, vừa làm thêm, cố gắng giành học bổng để không khiến bà lo lắng.
“Cẩn ơi, con ngủ chưa?” Giọng bà ngoại vọng ra từ phòng trong, khản đặc vì cơn ho.
Bùi Cẩn vội đứng dậy, chạy vào. “Con chưa ngủ đâu bà, bà uống thuốc chưa ạ?”
Bà mỉm cười hiền từ, xua tay. “Bà uống rồi, con học xong thì ngủ sớm đi, đừng thức khuya quá mà hại người.”
“Vâng ạ, con biết rồi.”
Cậu kéo chăn đắp lại cho bà, nhìn gương mặt già nua hằn đầy nếp nhăn, lòng chợt nhói lên. Hồi nhỏ, cậu từng có lúc trách móc cha mẹ, từng khóc lóc đòi họ quay về. Nhưng lớn lên rồi, cậu hiểu, người duy nhất không rời bỏ mình chính là bà.
Trở lại bàn học, Bùi Cẩn thở dài. Cậu vừa đi làm gia sư buổi tối về, bụng đói meo, nhưng không dám lấy tiền mua gì ăn. Trong góc bếp còn một gói mì tôm rẻ tiền, cậu pha tạm, ngồi húp từng muỗng nhỏ.
“Mình phải cố...” Cậu lẩm bẩm, đôi mắt rực lên ánh quyết tâm.
Bùi Cẩn không đẹp trai nổi bật, vóc người gầy gò vì thiếu ăn, nhưng đôi mắt cậu lại sáng rực, tràn đầy nghị lực. Ở trường, cậu nổi tiếng là học bá, đứng đầu bảng thành tích, được thầy cô yêu mến. Nhưng đằng sau những lời khen ấy là vô vàn áp lực.
Bạn bè nhìn cậu với ánh mắt ngưỡng mộ xen chút ghen tỵ, nhưng chẳng ai biết rằng cậu phải dậy từ bốn giờ sáng để giao hàng, phải làm rửa chén buổi tối, và thi thoảng còn phải nhịn đói nhịn khát. Mỗi kỳ thi đến, cậu căng thẳng đến phát sốt, vì chỉ cần trượt học bổng là mọi thứ sụp đổ.
Có hôm cậu đứng trước tiệm bánh, nhìn đám bạn cùng lớp cười nói, tay cầm những ly trà sữa đắt tiền, lòng chợt chùng xuống. Cậu cũng muốn được như họ, vô lo vô nghĩ, chỉ tập trung học hành và tận hưởng tuổi trẻ. Nhưng cậu không có lựa chọn.
“Cẩn, mai nhớ đón thuốc cho bà nhé.” giọng bà lại vọng ra.
“Vâng ạ, con nhớ rồi.” Cậu nuốt nhanh miếng mì cuối cùng, đứng dậy dọn dẹp.
Trên tấm bảng treo tường là lịch học dày đặc, ghi chú đủ loại bài tập, công việc làm thêm xen kẽ. Cậu đã lên kế hoạch chi tiết cho từng giờ, từng ngày, không dám lãng phí một phút giây nào.
Ngoài trời, gió lùa qua khe cửa sổ, mang theo hơi lạnh. Bùi Cẩn kéo chặt áo, nhìn ra bóng đêm mịt mùng. Thành phố rộng lớn này, đối với cậu, giống như một cuộc chạy đua không hồi kết. Cậu biết mình chỉ là một hạt cát nhỏ nhoi, nhưng vẫn không ngừng phấn đấu, bởi vì phía sau cậu là bà, là hy vọng duy nhất của gia đình.
“Mình không thể từ bỏ…” Cậu nhắm mắt lại, siết chặt tay.
Một ngày nào đó, cậu tin, mình sẽ thoát khỏi cảnh nghèo, sẽ khiến bà tự hào, sẽ sống một cuộc đời xứng đáng hơn. Nhưng hiện tại, cậu chỉ có thể cắm đầu vào sách vở, bươn chải từng đồng lẻ, và hy vọng vào một tương lai xa vời.
Đêm càng về khuya, căn nhà nhỏ chìm trong im lặng, chỉ còn tiếng lật sách, tiếng bút lướt trên giấy. Trong khoảnh khắc ấy, Bùi Cẩn như hòa làm một với bóng tối, đơn độc nhưng bền bỉ, một học bá nghèo giữa phố thị phồn hoa.