“Phong đại nhân, vụ án lần này quả thực không hề tầm thường, Cao đại nhân đã đích thân thẩm tra suốt hai ngày hai đêm mà vẫn chưa tìm ra manh mối. Giờ Dậu một khắc* trước ngài ấy vừa mới lui xuống nghỉ ngơi. Ngài xem... Ngài đến thật là chẳng đúng lúc chút nào...”
Phong Đàn ngước mắt nhìn vị Tả thị lang Hình bộ* trước mặt, rồi nàng điềm tĩnh tiếp lời:
“Là hạ quan đến không đúng thời điểm. Nếu không thể diện kiến Cao đại nhân, vậy chẳng hay hạ quan có thể được phép xuống ngục xem xét một phen?”
Tả thị lang Chân Vĩnh Minh năm nay đã năm mươi bảy tuổi. Từ khi đỗ tiến sĩ năm hai mươi sáu tuổi đến nay, ông đã làm quan hơn ba mươi năm. Ở tuổi này mà giữ chức tam phẩm đã là hiếm có, vậy mà ông chưa từng cao ngạo, là người cẩn trọng, hành xử luôn như bước trên băng mỏng, không dám buông lơi nửa phần.
Ba mươi năm chìm nổi chốn quan trường, Chân Vĩnh Minh đương nhiên có con mắt nhìn người của riêng mình. Nửa tháng trước, Phong Đàn từ chức Chủ sự* lục phẩm Thanh Lại Ty* ở Châu Phủ được điều về đế kinh, giữ chức Cấp sự* trung thất phẩm ở Hình khoa*. Tuy trên danh nghĩa thì chức vụ có vẻ hạ xuống một bậc, nhưng thực quyền lại tăng lên gấp bội.
Người thuộc Lục khoa* không trực thuộc bất kỳ bộ phận nào, trực tiếp chịu trách nhiệm trước Hoàng thượng, nắm trong tay quyền can ngăn, giám sát và tố cáo. Thậm chí còn có thể can ngăn cả thiên tử. Lộ trình thăng tiến cũng không thể so sánh với người thường. Quan viên văn võ trong triều đều chịu sự giám sát của họ, ngay cả tam công cửu khanh* hay các đại thần trong nội các khi gặp mặt cũng phải chắp tay hành lễ.
Ngoài lý do từ chức vụ kể trên, bản thân Phong Đàn cũng không phải người tầm thường.
Phong Đàn đỗ cử nhân năm mười sáu tuổi, nhờ phá được án “Truất Long” mà chỉ sau hai năm đã được điều về Đế Kinh. Chỉ như vậy thôi đã đủ thấy tài trí và năng lực không hề tầm thường cùng tiền đồ rộng mở khó lường. Hơn nữa lần này nàng được đích thân Hoàng thượng giao nhiệm vụ, việc vào ngục xem xét cũng là nằm trong phạm vi chức trách. Nếu ông cản trở thì ngược lại sẽ có cái cớ cho người khác dèm pha.
Chân Vĩnh Minh trầm ngâm cân nhắc hồi lâu, trong lòng đã có quyết định. Ông phủi nhẹ lớp tuyết mỏng rơi trên vai, nói:
“Phong đại nhân, mời đi theo lão phu.”
Phong Đàn chắp tay thi lễ: “Đa tạ Chân đại nhân.”
Cuối thu đầu đông, sắc trời nhanh tối. Chỉ nói mấy câu ngắn ngủi mà trời đã sẫm đen như mực. Hai người rời khỏi chính viện của Bộ hình, thẳng bước về phía Ngục Phù Đồ.
Vào năm lập quốc đầu tiên của Đại Hoàng, Hoàng đế Kiến Minh vừa lên ngôi liền hạ chỉ tu sửa lại nhà lao của Bộ hình. Ngục mới xây được mô phỏng hình dáng bảo tháp, tháp được bao bọc bằng song sắt đen, ngục cao mười tám tầng, bốn trụ chống trời, thân tháp như chọc thẳng lên thiên đình. Ngài tự tay đề tên là “Ngục Phù Đồ”. Một đầu ngục nối với cấm cung trong hoàng thành, đầu còn lại thông với sáu bộ nha môn để cảnh tỉnh quan lại rằng: “Trẫm tuy lấy nhân nghĩa trị quốc, song cũng không thiếu thủ đoạn cứng rắn.”
Phong Đàn xách đèn l*иg bước đi cẩn thận trong hành lang tối tăm. Lúc leo đến tầng thứ mười ba, mùi máu tanh trong ngục càng thêm nồng nặc, nàng hơi nhíu mày, trong lòng dần dâng lên dự cảm chẳng lành.
***
Chú giải:
(1) Giờ Dậu một khắc: 17 giờ 30 phút.
(2) Tả Thị Lang: Là Phó quan đứng đầu một bộ, dưới Thượng Thư (Bộ trưởng), phụ trách một phần công việc chính của bộ. Thuộc hàng chính tam phẩm hoặc tòng tam phẩm tùy triều đại.
(3) Bộ Hình: Là một trong Lục Bộ thời Minh - Thanh, tương đương Bộ Tư Pháp, quản lý pháp luật, xét xử hình án, thi hành hình phạt.
Trực tiếp phụ trách các vụ án lớn, hình luật, nhà ngục...
(4) Chủ sự : Là chức quan cấp lục phẩm, phụ trách xử lý các công việc hành chính, văn thư và nghiệp vụ cụ thể trong một ty (phòng ban). Tương đương trưởng ban hoặc quản sự ngày nay.
(5) Thanh Lại Ty: nghĩa là phòng kiểm tra quan lại. Đây là đơn vị chuyên quản lý, giám sát và khảo xét lại lịch sử bổ nhiệm, phẩm hạnh, thành tích, lý lịch của quan viên. Có thể xem là ban thanh tra nhân sự thuộc Bộ lại (Bộ phụ trách tổ chức, nhân sự của triều đình).
(6) Cấp sự trung: Là chức quan thuộc Lục khoa - một cơ quan đặc biệt không trực thuộc bất kỳ bộ nào, chuyên trách giám sát, can gián, tấu hặc (tố cáo) quan lại, kể cả đại thần hoặc Hoàng đế.
“Cấp sự trung” là cấp thấp nhất trong khoa, nhưng có quyền hạn rất lớn, được vào triều bàn việc, có thể can ngăn hoặc dâng sớ buộc tội quan chức cấp cao.
(7) Thất phẩm: Là cấp bảy trong hệ thống quan chế, tuy thấp về phẩm trật nhưng cao về quyền lực, vì có quyền gián nghị và kiểm tra cả văn võ bá quan.
(8) Hình khoa: Là khoa phụ trách hình luật, tức là giám sát công việc của Bộ Hình, các nhà ngục, việc tra án, xử tội...
(9) Lục khoa: là cơ quan giám sát độc lập, gồm 6 khoa tương ứng với Lục bộ: Lại khoa, Hộ khoa, Lễ khoa, Binh khoa, Hình khoa, Công khoa.
(10) Tam công Cửu khanh:
Tam công - Ba vị quan cao nhất triều đình, chỉ đứng sau Hoàng đế.
Cửu khanh - Chín chức quan đứng đầu các cơ quan trọng yếu trong triều.