Dù đã xuyên không tới thời cổ đại, nhưng trong lòng Tân Dũng vẫn chưa thể nào thích nghi được. Với một người hiện đại như anh, những mất mát mà thiên tai gây ra – nhà cửa tan hoang, người ly tán – thật khó để cảm nhận một cách trọn vẹn.
Để việc trao đổi diễn ra suôn sẻ, sau khi Tân Dũng theo cha Lâm về nhà, thím Lâm – vợ ông – đợi khi đuổi khéo hết người ngoài, mới một mình vào phòng trong. Khi trở ra, tay bà ôm theo hai xấp vải.
Trước khi thiên tai ập tới, cuộc sống nhà họ Lâm cũng coi như tạm ổn. Để chuẩn bị của hồi môn cho con gái, họ đã dành dụm mua được hai xấp vải tốt: một xấp vải bông màu tím điểm hoa nhỏ, và một xấp vải màu lam nhạt.
Tân Dũng đưa tay sờ thử, cảm nhận được chất vải mềm mại, mịn màng – đúng là vải bông thuần chất. Dẫu sao thì đây cũng là của hồi môn mà nhà Lâm đã chuẩn bị cho con gái, tất nhiên phải chọn loại tốt nhất trong khả năng.
Thời cổ đại cũng có gấm lụa, nhưng đó là hàng xa xỉ, dân thường chẳng mấy ai dám mơ tới.
Thím Lâm vuốt ve hai xấp vải như không nỡ rời tay, rồi chậm rãi nói: “Đây là vải bông tốt nhất trong tiệm. Màu sắc tươi tắn, rất hợp cho con gái nhỏ may áo mặc.”
Hai xấp vải này là của năm ngoái, khi bán lương thực nhà họ mới đổi được. Thím Lâm luôn cất kỹ trong rương, thỉnh thoảng lại lấy ra ngắm nghía, mong chờ ngày gả con để lấy chút thể diện.
Ở nông thôn lúc bấy giờ, con gái đi lấy chồng, phần lớn chẳng có nổi của hồi môn đàng hoàng. Nhiều cô dâu chỉ khoác bộ đồ cũ, tay xách tay nải nhỏ. Có bộ đồ mới mặc ngày cưới đã là tốt lắm rồi.
Thím Lâm biết, chồng mình cũng là vì gia đình mà tính toán. Giờ thì đồng ruộng không còn hạt thóc, nhà lại đông người, lương thực và bạc triều đình cấp phát cũng chẳng trụ được bao lâu. Bán hai xấp vải này lấy ít bạc, đổi gạo, cũng coi như giúp nhà gắng gượng thêm một thời gian.
Nghĩ tới đây, lòng thím Lâm như thắt lại, cảm thấy áy náy với cô con gái út. Mấy hôm nay, nó vì chuyện nhà trai bặt vô âm tín mà khóc sưng cả mắt. Nếu biết của hồi môn bị bán mất, chắc nó sẽ khóc một trận ra trò.
Nhưng giờ thật sự không còn cách nào khác. Nhà còn một cô con dâu đang mang thai, sắp sinh. Người lớn có đói khát cũng cố chịu được, nhưng đứa nhỏ ra đời thì cần có sữa mẹ. Muốn có sữa, người mẹ phải ăn uống đủ đầy. Nếu không, trẻ sơ sinh chỉ còn nước uống nước cơm cầm hơi, chẳng khác nào cướp đi sinh mạng của nó.
Nghĩ tới đây, thím Lâm đành gắng gượng nở một nụ cười, đưa hai xấp vải cho Tân Dũng. Nhưng Tân Dũng không vội nhận. Anh lấy từ trong người ra một chiếc vòng bạc nhỏ, đưa tới: “Ta lúc xuống núi quên mang bạc, chỉ có chiếc vòng bạc này của khuê nữ, đành dùng tạm đổi lấy.”
Chiếc vòng bạc là loại vòng trơn, không hoa văn cầu kỳ, nhưng nặng tay, cầm lên chắc phải gần 100 gram.
Nghe vậy, cha Lâm không khách sáo, cầm vòng bạc lên xem xét tỉ mỉ, ước lượng trọng lượng rồi gật gù nói: “Chiếc vòng này nặng, chắc cỡ hai lượng bạc. Hai xấp vải này lúc mua chỉ tốn một lượng rưỡi. Chờ một chút, để ta lấy lại cho ngươi 500 đồng tiền lớn.”
Cha Lâm là người chân thật, biết nhà Tân Dũng sống trên núi, chắc chắn không dễ dàng gì, nên nhất quyết không chiếm lợi.
Nghe chồng nói vậy, thím Lâm tức muốn bốc khói, véo mạnh một cái vào hông ông. Bà cảm thấy ông đúng là quá ngây thơ! Tân Dũng chủ động lấy vòng bạc đổi vải, cũng chẳng phải họ ép buộc gì. Bây giờ nhà mình còn đang khổ sở thế này, 500 đồng tiền đâu phải nhỏ? Vậy mà cũng đòi trả lại!
Thấy không khí có chút gượng gạo, Tân Dũng vội vàng hòa giải: “Đại gia, tiền thì thôi khỏi trả. Đổi vậy là được rồi. Nhưng làm phiền ngài cho ta thêm chút chỉ may, sợ ở nhà không đủ.”
Anh còn cười nhẹ, sợ cha Lâm ngại ngần: “À, còn xin ngài kể thêm ít tin tức dưới núi. Về còn kể cho bọn nhỏ nghe cho vui.” Cha Lâm nghe vậy, cũng trừng mắt liếc vợ một cái, rồi ngồi xuống vui vẻ kể chuyện.
Ông nói rất nhiệt tình, từ chuyện mùa màng, thiên tai cho đến những tin tức triều đình. Thím Lâm cũng thấy áy náy vì hành động ban nãy nên mời Tân Dũng ở lại ăn cơm chiều.
Tân Dũng khéo léo từ chối, lấy cớ đường núi nguy hiểm khi trời tối, phải sớm về với gia đình. Thế là con trai lớn nhà họ Lâm đích thân đưa Tân Dũng ra tận cổng làng.
Về tới nhà, cha Lâm lập tức gọi con trai cả vào phòng, giao lại chiếc vòng bạc, dặn sáng mai mang tới tiệm cầm đồ trên huyện, đổi lấy bạc mua gạo.
Nhìn chiếc vòng bạc trong tay, thím Lâm đau lòng không nỡ. Vòng đẹp thế này, nếu giữ lại được thì tốt biết mấy. Nhưng bà cũng hiểu, giờ gạo mới là thứ cứu mạng. Vòng bạc dù quý giá đến đâu, cũng không ăn được.